Over echte prijzen

Wat gebeurt er als je de verborgen kosten van vliegen meeneemt in de prijs van een vliegticket? Dan krijg je de ‘echte prijs’. Dat is de huidige prijs van een vliegticket plus de kosten voor het voorkomen of herstellen van de schade die veroorzaakt wordt door de vliegreis. Hier lees je wat de echte prijs van vliegen is en waarom het belangrijk is om dat te weten.

Wat zijn echte prijzen?

De prijs die je voor een product of dienst betaalt, vertelt maar het halve verhaal. Veel producten hebben verborgen kosten die niet op de kassabon staan. Denk aan milieuschade, CO₂-uitstoot, slechte arbeidsomstandigheden, vervuiling van water en lucht of de gevolgen voor onze gezondheid. De kosten voor die schade zijn echt en worden op dit moment betaald door de samenleving, toekomstige generaties en het klimaat. Bijvoorbeeld met belastinggeld dat wordt gebruikt om wateroverlast door klimaatverandering tegen te gaan. Met echte prijzen laten we zien wat iets zou kosten als je ook betaalt voor de schade aan natuur, klimaat en gezondheid.

Echte prijs van vliegen

In dit voorbeeld zie je de prijs die je nu betaalt voor een retourvlucht (ticketprijs fictief) en welk bedrag erbij moet om te betalen voor schade die dezelfde vlucht veroorzaakt (klimaatverandering en luchtvervuiling). Zouden we echte prijzen voor vliegen berekenen, dan wordt een retourtje binnen Europa zo’n € 100,- duurder. Voor verre reizen kan dat oplopen tot € 700,- of hoger. Zo zie je pas echt hoeveel impact vliegen heeft.

 

Waarom echte prijzen?

Door de echte prijs van producten en diensten zichtbaar te maken, kunnen we betere keuzes maken voor mens en planeet. Als vervoersbedrijven de echte prijs zouden rekenen, dan is de trein ineens een stuk goedkoper dan het vliegtuig. Dat komt doordat een trein veel minder schade veroorzaakt aan natuur en gezondheid dan het vliegtuig.

Wordt alles duurder met echte prijzen?

Als je de echte kosten voor het klimaat en de samenleving meerekent, worden duurzame keuzes juist aantrekkelijker. Een plantaardige burger veroorzaakt bijvoorbeeld minder schade dan een vleesburger. In een systeem met echte prijzen zou die plantaardige burger dus goedkoper zijn. Zo worden bedrijven gestimuleerd om hun producten schoner en duurzamer te maken. Hoe minder schade, hoe lager de prijs. Met echte prijzen worden slimme en duurzame oplossingen vanzelf de beste keuze.

Ben jij bereid om de echte prijs van je vliegticket te betalen?

Ik betaal de echte prijs

Vraag en antwoord

De stichting gebruikt de True Price-methodologie van het Impact Institute. Die rekent niet alleen de marktprijs van een vliegticket, maar ook de verborgen milieukosten van het vervoer door:

  • Klimaatverandering (uitstoot van CO₂ en andere broeikasgassen)
  • Luchtvervuiling (NOₓ, fijnstof, zwaveloxiden, VOS)

De berekening is gebaseerd op emissiegegevens per passagierskilometer uit het CE Delft-rapport STREAM personenvervoer 2014 en officiële True Price-monetization factors. Deze zetten milieuschade om in euro’s. Zo ontstaat een transparante schatting van wat een vlucht écht kost voor milieu en maatschappij. Lees hier het hele rapport.

De berekening kijkt alleen naar de directe schade aan het milieu door vervoer, zoals uitstoot die zorgt voor klimaatverandering en luchtvervuiling. Effecten die veroorzaakt worden door vliegtuigstrepen, biodiversiteitsverlies, geluidsoverlast of de productie van vliegtuigen zelf, tellen (nog) niet mee in de berekening. Daardoor is de schatting wel betrouwbaar, maar nog niet compleet. We vertellen dit er altijd eerlijk bij, zodat iedereen weet waar de cijfers op gebaseerd zijn.

Op dit moment laten vliegtickets niet zien wat een vlucht écht kost voor mens en planeet. Door die verborgen kosten in beeld te brengen, krijgen reizigers en bedrijven beter inzicht in de gevolgen van hun keuzes. Bijvoorbeeld doordat ze met deze berekening de echte kosten van vliegen kunnen vergelijken met de echte kosten van dezelfde reis per trein of auto.

Bij vliegen komt naast CO₂ ook uitstoot vrij die een aanvullende opwarming veroorzaakt, zoals wolkvorming door contrails (vliegtuigstrepen), stikstofoxiden (NOₓ), waterdamp en aerosolen.

Contrails kunnen zich ontwikkelen tot sluierbewolking die vooral ’s nachts warmte vasthoudt in de atmosfeer. NOₓ-uitstoot op grote hoogte stimuleert ozonvorming en breekt methaan af; het netto-effect is op korte termijn sterk opwarmend.

Omdat deze effecten complex zijn en afhankelijk zijn van allerlei wisselende omstandigheden (hoogte, luchtvochtigheid, breedtegraad), is het lastig ze nauwkeurig door te rekenen tot één vaste prijs.

Bij het berekenen van de echte prijs zijn CO₂ en andere broeikasgassen die goed kunnen worden gekwantificeerd in kaart gebracht. Effecten zoals vliegtuigstrepen en andere vormen van niet-CO₂-uitstoot zijn niet meegenomen, omdat de wetenschappelijke onzekerheid daar veel groter is. Als we die effecten wel zouden meenemen, wordt het verschil tussen de huidige prijs en de echte prijs aanzienlijk hoger, maar ook minder precies en minder betrouwbaar.

Daarnaast is de huidige berekening gebaseerd op stoelen in de economy-klasse. Bij premium economy en businessclass liggen de echte kosten per stoel fors hoger, omdat er meer ruimte per passagier wordt ingenomen en de uitstoot per persoon daardoor toeneemt.

Nee.
De uitstoot van je vlucht wordt niet ongedaan gemaakt en draagt nog steeds bij aan klimaatverandering. Het betalen van de echte prijs verandert dat niet.

Vliegen veroorzaakt schade aan klimaat, natuur en gezondheid. Die schade is echt en blijft bestaan. Met de echte prijs doen we daarom geen belofte om die uitstoot “weg te nemen” of te neutraliseren.

Wat je met het betalen van de echte prijs wel doet? Je erkent dat de schade er is en neemt verantwoordelijkheid voor de verborgen kosten die nu niet in de ticketprijs zitten. Die bijdrage wordt ingezet voor langetermijnoplossingen, zoals biodiversiteitsherstel en innovatie voor schonere luchtvaart, zodat toekomstige schade kan worden verminderd.

De meest duurzame vlucht blijft de vlucht die je niet maakt.
De echte prijs is geen vrijbrief om te blijven vliegen.